
Kính thưa quý anh chị,
Bán một căn nhà ở California không giống bán một món đồ. Nó là một chuỗi việc có thứ tự, và làm sai thứ tự thì mất tiền ở khúc sau mà lúc đó sửa không kịp.
Bài này Đức Dương đi hết con đường đó — từ lúc quý anh chị mới nghĩ tới chuyện bán, cho tới ngày ký giấy cuối cùng. Kể cả những khoản thuế mà nhiều gia đình chỉ biết khi đã quá muộn.
Đọc xong bài này, quý anh chị sẽ biết mình đang đứng ở chặng nào và chặng kế tiếp phải làm gì.
Chặng 1 — Trả lời cho mình một câu trước đã
Trước khi gọi cho bất cứ người môi giới nào, quý anh chị nên trả lời: bán xong rồi ở đâu?
Nghe đơn giản nhưng đây là chỗ nhiều gia đình vấp. Bán được giá tốt, cầm tiền trong tay, rồi mới phát hiện với số tiền đó mua lại căn tương đương trong cùng khu là không nổi — vì giá cả khu đều lên chứ không riêng nhà mình.
Có ba hướng thường gặp: mua lại căn nhỏ hơn ngay trong vùng, dời sang tiểu bang rẻ hơn, hoặc bán rồi thuê một thời gian để chờ. Mỗi hướng kéo theo một bài toán tiền khác nhau.
Còn nếu quý anh chị đang phân vân giữa bán và giữ lại cho thuê, đó là một bài toán riêng — Đức Dương viết trong bài luật cho thuê nhà ở California, vì làm chủ nhà là một nghề chứ không phải một khoản đầu tư thụ động.
Chặng 2 — Định giá: chỗ quyết định cả thương vụ
Đây là chặng quan trọng nhất, và cũng là chặng người ta hay quyết bằng cảm giác nhất.
Giá nhà không phải là số tiền quý anh chị cần, cũng không phải số tiền hàng xóm khoe. Nó là mức mà một người mua có tiền thật, sau khi xem hết các căn khác đang bán, vẫn chịu trả cho căn của mình.
Người môi giới định giá bằng cách so với những căn đã bán xong trong vùng — cùng khu, cùng cỡ, bán trong vài tháng gần đây. Không so với giá rao, vì giá rao là mong muốn, còn giá bán mới là sự thật.
Cái bẫy lớn nhất: rao cao để thăm dò. Nhiều người nghĩ cứ rao cao, không ai mua thì hạ. Thực tế ngược lại. Hai ba tuần đầu là lúc căn nhà có nhiều người xem nhất — bỏ lỡ quãng đó thì về sau dù có hạ giá, người mua vẫn nhìn thấy nhà nằm lâu và tự hỏi nhà bị gì.
Đức Dương đã gặp nhiều căn cuối cùng bán thấp hơn mức đáng ra bán được, chỉ vì tháng đầu rao quá tay.
Chặng 3 — Sửa cái gì, bỏ qua cái gì
Không phải sửa gì cũng lấy lại được tiền. Đức Dương chia làm ba nhóm.
Nhóm nên làm, gần như luôn đáng: dọn sạch và bỏ bớt đồ, sơn lại chỗ ố, thay bóng đèn cháy, cắt cỏ và tỉa cây trước nhà, sửa vòi nước rỉ và cửa kẹt. Đây là những việc rẻ mà đổi cảm giác của người xem nhiều nhất.
Nhóm tùy tình huống: thay thảm, sửa lại bếp ở mức nhỏ, thay cửa garage. Chỉ làm khi so với các căn đang bán cùng khu mà nhà mình thua rõ ở đúng chỗ đó.
Nhóm thường không nên: đập bếp làm lại toàn bộ, xây thêm phòng, làm hồ bơi. Bỏ ra một đồng hiếm khi thu lại một đồng, mà còn kéo dài thời gian ra thị trường.
Nguyên tắc Đức Dương dùng: sửa để nhà không bị trừ điểm, đừng sửa để nhà được cộng điểm. Người mua trừ điểm rất nhanh nhưng cộng điểm rất chậm.
Chặng 4 — Nghĩa vụ công bố: đừng giấu
California buộc người bán phải khai báo những gì mình biết về căn nhà. Nhà từng dột, từng có mối, nền từng nứt, hàng xóm từng kiện — biết thì phải ghi.
Đức Dương biết có người nghĩ khai ra thì mất giá. Nhưng phải nói thẳng: giấu là chỗ nguy hiểm nhất trong cả thương vụ. Người mua phát hiện sau khi đóng escrow thì họ có quyền quay lại, và lúc đó chuyện không còn nằm trong tay mình nữa.
Cách Đức Dương làm với khách bán: ngồi lại một buổi, đi từng phần căn nhà, cái gì nhớ thì ghi hết. Khai đầy đủ ngay từ đầu còn bảo vệ người bán, vì sau này không ai nói mình giấu được.
Chặng 5 — Ra thị trường và nhận offer
Khi nhà đã sẵn sàng, việc còn lại là để đúng người thấy nó. Chụp hình tử tế, mô tả đúng sự thật, mở cửa cho khách xem vào lúc đông người đi lại.
Đức Dương thường quay thêm một vòng livestream từng phòng cho khách ở xa. Một vòng quay tử tế giúp người ở xa quyết mà không phải bay về.
Khi có offer, đừng chỉ nhìn con số. Một offer thấp hơn nhưng trả tiền mặt, ít điều kiện ràng buộc, đóng nhanh — thường tốt hơn một offer cao mà phụ thuộc vào việc người ta bán được nhà của họ trước.
Ba thứ cần nhìn cùng lúc: giá, độ chắc chắn của nguồn tiền, và những điều kiện kèm theo.
Chặng 6 — Trong escrow: chỗ dễ đổ vỡ nhất
Ký xong hợp đồng không có nghĩa là xong. Quãng escrow là lúc nhiều thương vụ đứt.
Ba chuyện hay xảy ra. Một: người mua đi kiểm tra nhà rồi quay lại đòi giảm giá hoặc đòi sửa. Hai: ngân hàng cho người mua vay thuê người thẩm định, và con số thẩm định thấp hơn giá đã ký. Ba: người mua đổi ý hoặc hồ sơ vay của họ trục trặc.
Với chuyện thứ hai, quý anh chị có mấy lựa chọn: giữ giá và để người mua bù phần chênh bằng tiền mặt, hạ giá xuống mức thẩm định, chia đôi khoảng chênh, hoặc bỏ và bán lại cho người khác. Không có đáp án đúng cho mọi trường hợp — nó phụ thuộc vào việc nhà mình còn ai muốn mua nữa hay không.
Escrow là ai và họ giữ tiền thế nào, Đức Dương viết riêng ở bài tiền trong escrow và bẫy chuyển tiền.
Chặng 7 — Tiền về tay: trừ hết rồi còn bao nhiêu
Đây là chỗ gây bất ngờ nhiều nhất, vì giá bán không phải số tiền mình nhận.
Trừ ra khỏi giá bán, thường có: phần còn nợ ngân hàng, hoa hồng môi giới, phí escrow và phí bảo hiểm quyền sở hữu, thuế chuyển nhượng, thuế nhà đất tính tới ngày bàn giao, và những khoản đã thương lượng cho người mua.
Đức Dương luôn làm một bảng ước tính này trước khi khách quyết định bán, chứ không phải lúc sắp đóng escrow.
Còn thuế thì sao?
Phần này Đức Dương nói cẩn thận, vì đây là chỗ mỗi gia đình mỗi khác và Đức Dương không phải người khai thuế.
Thứ nhất — tiền lời khi bán. Luật liên bang có một khoản miễn cho căn nhà mình thực sự ở, với điều kiện về thời gian đã ở trong đó. Mức miễn khác nhau giữa người độc thân và vợ chồng khai chung. Nhiều gia đình bán căn nhà ở mấy chục năm mà không phải đóng gì, nhưng cũng có trường hợp phải đóng — khác nhau ở chỗ căn đó có phải nhà chính của mình hay không, và mình đã ở đủ lâu chưa.
Thứ hai — thuế nhà đất về sau. Nếu quý anh chị bán rồi mua lại căn khác, mức thuế nhà đất của căn mới tính theo giá mua mới, không phải theo mức cũ. Với người đã giữ nhà lâu năm, chênh lệch này rất lớn. California có quy định cho phép người từ một độ tuổi nhất định mang mức thuế cũ sang căn mới trong một số điều kiện.
Thứ ba — nếu là nhà cho thuê. Bán nhà đầu tư là một bài toán khác hẳn nhà mình ở, vì còn phần khấu hao đã khai bao năm nay. Trường hợp này bắt buộc phải hỏi người khai thuế trước khi ký bất cứ giấy gì.
Đức Dương không đưa con số cụ thể trong bài, vì mức miễn và ngưỡng thay đổi theo năm, và một con số ghi sai ở đây gây thiệt hại thật. Việc của Đức Dương là nhắc quý anh chị hỏi đúng câu, đúng người, đúng lúc — trước khi ký, chứ không phải sau.
Vậy thì giải pháp là gì?
Nếu quý anh chị đang tính bán, Đức Dương gợi ý làm ba việc theo đúng thứ tự này.
Một: trả lời câu bán xong ở đâu. Chưa trả lời được thì chưa nên rao.
Hai: làm bảng ước tính tiền về tay, dựa trên một mức giá thực tế chứ không phải mức mình mong. Con số đó mới cho biết bán có giải quyết được chuyện mình cần hay không.
Ba: nếu có phần thuế phức tạp — nhà cho thuê, nhà thừa kế, đã ở không liên tục — hỏi người khai thuế trước khi rao. Hỏi sau khi ký thì nhiều lựa chọn đã đóng lại.
Ba việc đó làm xong thì mọi chặng còn lại nhẹ hẳn.
Một điều Đức Dương muốn nói thêm
Với phần lớn gia đình mình, căn nhà không chỉ là tài sản lớn nhất. Nó là một phần của cả một đoạn đời.
Nên khi ngồi với một gia đình sắp bán, Đức Dương không mở đầu bằng con số. Đức Dương hỏi họ định làm gì với chương tiếp theo của đời mình. Con số phục vụ câu trả lời đó, chứ không ngược lại.
Nếu quý anh chị muốn ngồi tính thử bảng tiền về tay cho căn nhà của mình, cứ nhắn cho Đức Dương một câu. Buổi đầu không tính phí và cũng không thúc quý anh chị phải quyết gì hết nha.
📘 Đọc thêm trong sách miễn phí "Mua Nhà Ở Mỹ Không Khó".

